Şırnak'ta geride kalan bahar aylarında fazla yağmur yağmasından kaynaklı bu yıl meşe ağaçlarında gezu (kudret helvası) bolluğu yaşanıyor. Yaklaşık 41 yıl sonra yaşanan bu bolluk, her gün yüzlerce kişiyi dağlarda meşe ağacının bir cinsi olan Mazî ağaçlarına götürüyor. Mazî ağaçlarının yaprakları üzerinde biriken ve bin bir emekle toplanan gezu, birçok aşamadan geçtikten sonra hem toz halinde hem de pekmez olarak sofralarda yerini almak üzere hazırlanıyor. 

GEZU’NUN TOPLANIŞI

Mazî ağaçlarının palamut tutmayan türleri üzerinde iklim koşulları sonucu oluşan tatlı salgı, nadir olarak görülse de bu yıl yağışların etkisi ile yaygın olarak görülüyor. Tatlı salgını toz haline getirmek için önce meşe ağaçlarının uç kısımlarında bulunan dalları kesiliyor ve destî (öbek) şeklinde kuruması için 3 gün güneşte bekletiliyor. Kuruyan dallar temiz bir kumaşın üzerinde darkê weşanê (çelpke gezu) yardımıyla tek tek silkeleniyor ve üzerindeki gezunun dökülmesi sağlanıyor. Elde edilen toz, yaprak ve odun parçalarından arındırılmak üzere 3 faklı ince elekten geçiriliyor. Üçüncü elekten geçen temiz kısım doğrudan tüketilebilirken, kalan tortulu kısım ise pekmez yapımı için ayrılıyor.

Elekte kalan tortulu kısım büyük leğenlere alınarak üzerine su ekleniyor ve bir gece bekletiliyor. Bu sayede gezu özünün tamamı suya aktarılıyor. Ertesi gün karışım tekrar süzülerek pürüzsüz bir su elde ediliyor. Elde edilen su, büyük kazanlarda odun ateşinde saatlerce kaynatılıyor. Kaynama esnasında yüzeyde biriken siyah köpükler sürekli temizleniyor. Yaklaşık 5 saat süren yoğun kaynatma işleminin ardından koyulaşan ve berrak bir kırmızı renge bürünen pekmez ocaktan indiriliyor. Soğumasının ardından cam kavanozlara doldurulan pekmez, kış boyu tüketilmek üzere saklanıyor. 

Toz şeklinde gezu 2 bin ile 2 bin 500 TL arasında alıcı bulurken pekmez halinde ise litresi bin ile bin 500 TL arasında satılıyor. Bu yıl gezu bolluğu nedeniyle her gün Şirnex merkez ve Gundikê Melê (Balveren) beldesinden yüzlerce kişi dağların yolunu tutuyor. Geride kalan 40 yıl boyunca çok nadir görülen gezuda, bu yıl tonları bulan bir hasat yapıldı. 

‘HER AŞAMASINDA EMEK VAR’

Gundikê Melê’den her gün ailesiyle birlikte gezu toplamak için Çemoka alanına giden Hatice İnal (43), uzun yıllar sonra gezu bolluğu nedeniyle mutlu olduklarını belirterek, toplanma ve pekmez yapma aşamalarını anlattı. Gezunun toplanma aşamalarının zorluklarına değinen İnal, “Toplanması ve hazırlanması çok zorlu süreçler gerektiriyor. Sıcakların altında sabah 6’dan akşam güneş batana kadar çalışıyoruz. Ağaçlarda çok toz var. Silkelerken bu bizi etkiliyor. Kesinlikle ağaçlara bir zarar verilmiyor. Ağaçların ucundaki dallar sadece kesiliyor bu sayede ağaç gençleşiyor. Gelecek yıl daha gür ve sağlıklı oluyor. Kesilen meşe ağacı dalları kuruduktan sonra evde hayvanlara veriyoruz. Kalan çalı ve çırpıları ise kışın sobada yakıyoruz. Hiçbir şey boşuna gitmiyor. Her aşamasında emek var” diye konuştu. 

ŞİFA KAYNAĞI

Gezu’nun birçok hastalığa iyi geldiğini belirten Hatice İnal, “Mide ve öksürüğe iyi geliyor. Toz halinde kaymak ve yoğurdun üstüne dökülerek de tüketile bilinir. Tam bir şifa kaynağı. Tamamen doğal bir şey. Hiçbir katkı maddesi yok. Yıllardır kimse görmemişti, uzun yıllar sonra yine çıktı. Bu bizi sevindirdi. Gezu 10 yıl boyunca ev ortamında saklansa bile bozulmaz. Yıllardır insanlar şifa niyetine bize almak istediklerini soruyordu ancak biz bulunmadığını söylerdik. Bu yıl bol var” şeklinde konuştu.