Eski bir binanın tesisatı yenilendiğinde, bir atölyede kablo stoğu temizlendiğinde ya da evdeki bozuk bir klima söküldüğünde aynı soru gündeme geliyor: Bu metalin karşılığı ne? Hurda alım satımında en sık duyulan sorular büyük ölçüde bakır etrafında dönüyor, çünkü bakır hurda piyasasında kilogram başına değeri yüksek metallerin başında geliyor. Satıcıların merak ettiği başlıklar, piyasanın işleyişine dair temel bilgilerle birlikte aşağıda ele alınıyor.

Kısaca belirtmek gerekirse, hurda bakırın kilosu ne kadar sorusunun cevabı her gün değişiyor. Hurda Hattı'nın yaklaşık 250 kalemlik güncel listesi Londra Metal Borsası (LME) ve dolar/TL kuruna göre günlük olarak yenileniyor; listedeki hesaplama aracına hurda türü ve kilogram girildiğinde tahmini tutar görülebiliyor. Kesin tutar ise malzemenin cinsi, temizliği ve miktarına göre tartımda netleşiyor.

Bakır Fiyatı Neden Her Gün Değişiyor?

Bakır, uluslararası piyasada işlem gören bir emtia. Fiyatı büyük ölçüde Londra Metal Borsası'nda belirleniyor ve dolar cinsinden ilan ediliyor. Türkiye'deki hurda fiyatı da bu borsa fiyatının dolar/TL kuruna yansımasıyla şekilleniyor. Dolayısıyla borsada fiyat sabit kalsa bile kurdaki bir hareket, yurt içindeki hurda bakır fiyatını doğrudan etkiliyor.

Bunun yanında arz ve talep dengesi de belirleyici. Elektrik altyapısı, inşaat, otomotiv ve beyaz eşya gibi sektörlerde bakır kullanımı yoğun olduğu için bu sektörlerdeki hareketlilik fiyata yansıyor. Küresel ekonomideki büyüme beklentileri, büyük üretici ülkelerdeki maden arzı ve borsa stok seviyeleri de günlük dalgalanmaların kaynakları arasında yer alıyor. Bu nedenle bir hafta önce duyulan rakamın bugün de geçerli olduğunu varsaymak doğru olmuyor.

Fiyatın sık değişmesi, satıcının elindeki bakırı ne zaman satacağına dair kararı da etkiliyor. Bakır, paslanma eğilimi düşük bir metal olduğu için kuru bir yerde bir süre bekletilebiliyor. Bu da fiyat hareketini birkaç gün izleyip satış gününü seçmeye imkân tanıyor. Ancak fiyatın hangi yöne gideceğini kesin olarak bilmek mümkün olmadığından, beklemenin her zaman kazandırdığını söylemek de doğru değil.

Hangi Bakır Daha Değerli?

Hurda bakır tek bir kategori değil. En değerli grup, saf bakır olarak adlandırılan, üzerinde kaplama, lehim, boya ya da oksit bulunmayan parlak malzeme. Soyma bakır, yani izolasyonu soyulmuş kablodan elde edilen temiz bakır tel de üst sıralarda yer alıyor. Tesisattan sökülen borular ise üzerindeki lehim, rakor ve pirinç bağlantı parçalarına göre farklı bir kategoriden değerlendiriliyor.

Yanık bakır, izolasyonu yakılarak açığa çıkarılmış ve yüzeyi oksitlenmiş bakırı ifade ediyor; temiz bakırın gerisinde fiyatlanıyor. Kaplamalı, kalaylı ya da emaye kaplı teller de ayrı tutuluyor. Kablolarda ise TTR, NYA ve soyulmamış kablo gibi türler, içerdikleri bakır oranına göre farklı fiyatlarla işlem görüyor. Kısacası bakırın saflığı arttıkça kilogram başına değeri de yükseliyor.

Bakırı pirinç ve bronzdan ayırmak da sık sorulan konular arasında. Bakır kızıl renkli ve yumuşak bir yapıya sahipken pirinç yani sarı daha açık ve sarımtırak bir renk taşıyor. Bronz ise daha koyu tonlu ve daha sert bir yapıda. Bu metaller ayrı kategorilerde fiyatlandığı için musluk, vana ve bağlantı parçalarının bakır borulardan ayrı tutulması gerekiyor. Emin olunamayan parçalarda tartım öncesinde alıcıdan görüş almak, yanlış kategoriye düşmeyi önlüyor.

Ayrıştırma Fiyatı Etkiler mi?

Evet, hem de doğrudan. Hurda piyasasında karışık teslim edilen malzemenin içindeki en düşük kategoriden fiyatlandırılması yaygın bir uygulama. Temiz bakır boruların, izoleli kabloların ve pirinç musluk parçalarının aynı çuvalda getirilmesi, alıcının tamamını daha düşük bir sınıftan değerlendirmesine yol açabiliyor.

Satıştan önce malzemeyi cinsine göre ayırmak bu kaybı önlüyor. Bakır, sarı (pirinç), alüminyum ve demir ayrı tutulduğunda her biri kendi kategorisinden tartılıyor. Bakırın üzerindeki plastik, bant, yağ ve beton kalıntılarını temizlemek de fiyatı olumlu etkiliyor. Kabloyu temizlemek amacıyla yakmak ise bakırı yanık kategorisine düşürdüğü için önerilmiyor; açık alanda yakma ayrıca çevreye zarar veriyor.

Küçük Miktarda Hurda Satışı Yapılabilir mi?

Yapılabiliyor. Bir tadilattan çıkan birkaç metre boru, bozulmuş bir motorun sargısı ya da eski bir şofben gibi küçük miktarlar da alım kapsamında bulunuyor. Küçük miktarlarda tartım elektronik hassas terazide yapıldığı için birkaç kiloluk bir partide bile hassas ölçüm sağlanıyor. Bununla birlikte miktar arttıkça alıcı açısından lojistik daha verimli hale geldiği için tonajlı satışlarda fiyat koşulları farklılaşabiliyor.

Alım kapsamı yalnızca bakırla sınırlı değil. Demir, alüminyum, kablo, sarı, kurşun, nikel, çinko, paslanmaz çelik, kalay, elektronik hurda, akü ve klima da alınan malzemeler arasında. Kağıt, plastik, cam, tahta ve lastik ise metal hurda kapsamı dışında kalıyor.

Ev tipi küçük satışlarda en çok getirilen bakır kaynakları arasında eski kombi ve şofben eşanjörleri, klima bakır boruları, buzdolabı kompresörleri, elektrik motorlarının sargıları ve tadilattan çıkan tesisat boruları yer alıyor. Bu parçaların her biri farklı oranda bakır ve başka metaller içerdiği için tek tek değerlendiriliyor.

Hadımköy Gibi Sanayi Bölgelerinde Alım Nasıl İşliyor?

Hadımköy, Arnavutköy ilçesine bağlı olup Esenyurt sınırında yer alan, İstanbul'un Avrupa Yakası'ndaki önemli sanayi ve lojistik bölgelerinden biri. TEM otoyoluna yakınlığı nedeniyle bölgede çok sayıda büyük depo, dağıtım merkezi ve fabrika bulunuyor. Otomotiv yan sanayi, ambalaj, elektrik ekipmanı ve mobilya üretimi yapan tesislerden kablo artıkları, bakır sargılar, alüminyum profiller ve demir raf sistemleri gibi farklı hurdalar çıkıyor. Komşu Akçaburgaz ve Deliklikaya'daki işletmelerle birlikte düşünüldüğünde bölgede hurda hareketliliği yıl boyunca sürüyor. Bir Hadımköy hurdacı arayan depo ya da fabrika yöneticisinin en sık sorduğu konular, alımın yerinde yapılıp yapılmadığı ve tonajlı yükün nerede tartılacağı oluyor.

İstanbul'un tüm ilçelerinde alım yapan Hurda Hattı, bu tür bölgelerde ekibini doğrudan adrese gönderiyor ve İstanbul ile Marmara illerinde nakliye için ücret almıyor. Firmaya 7/24 ulaşılabilmesi, vardiyalı çalışan tesislerde teslimatın uygun saate planlanmasını kolaylaştırıyor.

Tartı ve Ödeme Nasıl Yapılıyor?

Tartım işlemi satıcının doğrudan kontrolünde yapılır. Birkaç kiloluk sargı ve borular seyyar dijital terazide tartılırken, Hadımköy'deki fabrika ve depolardan çıkan tonajlı bakır partileri yakınlardaki tır kantarında araç üstünde tartılır. Alınan tartı fişi net ağırlığın her iki tarafça onaylanmasını sağlar.

Tartımın neticelenmesiyle birlikte güncel fiyat listesi üzerinden hesap çıkarılır ve ödeme nakit veya havale/EFT ile anında satıcıya teslim edilir. Hadımköy lojistik aksındaki depolar için bu şeffaf işleyiş satışın sorunsuz tamamlanmasını sağlar.

Tonajlı satışlarda kantar fişinin bir kopyasını saklamak, özellikle işletmeler için muhasebe kaydı açısından faydalı oluyor. Bireysel satıcılar için ise tartım ekranını birlikte okumak ve kategori bazında hesaplanan tutarı tartım yerinde kontrol etmek yeterli bir güvence sağlıyor.

Hurda bakırın değeri her gün yeniden belirlense de satışı öngörülebilir kılan adımlar değişmiyor. Güncel fiyatı kontrol etmek, malzemeyi ayırmak ve tartıyı yerinde izlemek, satıcının elindeki bakırın karşılığını doğru görmesini sağlıyor.