Yabancı bir ülkede boşanmış olmak, Türkiye'deki nüfus kaydının kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez. Türk vatandaşının yabancı mahkemeden aldığı kesinleşmiş boşanma kararının Türkiye'de hukuki sonuç doğurması için belirli işlemlerin tamamlanması gerekir. Bunun için iki temel yol bulunur: Kanuni şartları karşılayan kararın doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesi veya Türk mahkemesinde tanıma ve gerektiğinde tenfiz kararı alınması. Hangi yolun uygulanacağı, yabancı kararın niteliğine ve tarafların durumuna bağlıdır.

İstanbul'da görülecek tanıma davalarında yabancı mahkeme kararının kesinleşmesi, belgelerin hazırlanması ve yetkili mahkemenin belirlenmesi önem taşır. Bu kapsamda aile hukuku alanında dava hazırlığı ve takibi yürüten Av. Özgür Onbaşı'nın İstanbul Sancaktepe'deki hukuk bürosuna ilişkin bilgiler, boşanma avukatı istanbul bağlantısında yer almaktadır. Yabancı boşanma kararlarının Türkiye'de tanınması ise 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile nüfus mevzuatındaki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir.

Yabancı Boşanma Kararı Türkiye'de Kendiliğinden Geçerli midir?

Yabancı ülkede verilen boşanma kararının kesinleşmesi, evliliğin o ülkenin hukukuna göre sona erdiğini gösterir. Ancak yabancı kararın Türkiye'de tanınması veya nüfus kütüğüne doğrudan tescil edilmesi için gerekli işlemler yapılmadığında kişinin Türk nüfus kayıtlarında evli görünmesi mümkündür.

Bu ayrım yalnızca nüfus kayıtlarının güncellenmesiyle sınırlı değildir. Medeni durum belgesi alınması, yeniden evlenme, mirasçılık ilişkileri ve mal rejiminin tasfiyesi gibi konularda da sonuç doğurabilir. Bu nedenle yabancı kararın kesinleşmesi ile Türkiye'deki resmi kayıtlara geçirilmesi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

İdari Tescil ile Tanıma Davası Arasındaki Fark Nedir?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi, belirli şartları taşıyan yabancı boşanma kararlarının Türk mahkemesinde ayrıca tanıma davası açılmadan nüfus kütüğüne işlenmesine imkan verir. İdari tescil yolunda başvuru, ilgili nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne veya yetkili dış temsilciliğe yapılır.

Tanıma davasında ise yabancı mahkeme kararının Türk hukukunda kesin hüküm ve kesin delil etkisi doğurması için mahkeme tarafından inceleme gerçekleştirilir.

İdari başvurunun mümkün olması, her yabancı kararın otomatik olarak tescil edileceği anlamına gelmez. Başvurunun reddedildiği durumlarda mahkeme yoluna başvurulması gündeme gelebilir.

Eşlerin Birlikte Başvurması Zorunlu mudur?

İdari tescilde temel kural, tarafların bizzat veya yetkili temsilcileri aracılığıyla başvurmasıdır. Bununla birlikte eşlerin aynı anda aynı makamda bulunmaları zorunlu değildir. Mevzuatta öngörülen usule ve süreye uygun biçimde ayrı zamanlarda başvuru yapılabilir.

Belirli istisnai durumlarda tek taraflı başvuru da kabul edilebilir. Özellikle diğer tarafın yabancı uyruklu olması ve kendisine ulaşılamaması veya başvurudan kaçınması gibi durumlar, nüfus idaresinin uygulama esasları çerçevesinde değerlendirilir. Ölüm nedeniyle ortaya çıkan durumlar bakımından da hukuki yararı bulunan kişilerin başvuru imkanları söz konusu olabilir.

Ancak eşlerden birinin başvuruya katılmaması, her durumda tek taraflı idari tescilin kabul edileceği anlamına gelmez. Tarafların vatandaşlık durumları ve kararın niteliği ayrıca incelenmelidir.

Tanıma ve Tenfiz Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Yabancı boşanma kararının tanınmasına ilişkin davalarda görevli mahkeme kural olarak aile mahkemesidir. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde kanuni görev düzenine göre ilgili mahkeme tarafından işlem yapılır.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un yetki düzenlemesi uyarınca, kendisine karşı talepte bulunulan kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri esas alınır. Yerleşim yeri bulunmuyorsa sakin olduğu yer değerlendirilir. Türkiye'de yerleşim yeri veya sakin olduğu bir yer bulunmadığında ise kanunda belirtilen şehirlerdeki yetkili mahkemelere başvurulabilir.

İstanbul'da tanıma davası açılması düşünülüyorsa öncelikle tarafların yerleşim yeri bilgileri ve uygulanacak yetki kuralları incelenmelidir. Yabancı kararın hangi ülkede verildiği tek başına İstanbul'daki her mahkemeyi yetkili hale getirmez.

Tanıma Davasında Hangi Hukuki Şartlar Aranır?

Tanıma incelemesinde mahkeme, yabancı boşanma davasını baştan görmez. Esas olarak yabancı kararın Türk hukukunda tanınması için gerekli şartları taşıyıp taşımadığını değerlendirir.

• Yabancı mahkeme kararı: Tanınması istenen kararın yabancı devlet mahkemesi tarafından hukuk davasına ilişkin olarak verilmiş olması gerekir.
• Kesinleşme: Kararın verildiği ülkenin hukukuna göre usulüne uygun biçimde kesinleşmiş olması aranır.
• Kamu düzeni: Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gerekir.
• Yargılama güvenceleri: Kanunda öngörülen koşullar kapsamında karşı tarafın savunma hakkına ilişkin itirazları değerlendirilebilir.
• Yetki koşulları: Kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması ve ilgili diğer yetki şartlarının karşılanması gerekir.

Boşanma kararının yalnızca tanınması isteniyorsa tenfize özgü karşılıklılık şartı aranmaz. Mahkeme, yabancı kararın boşanma gerekçesini Türk hukukuna göre yeniden değerlendirerek ikinci bir boşanma yargılaması gerçekleştirmez.

Tanıma Davası İçin Hangi Belgeler Gereklidir?

Yabancı boşanma kararının Türkiye'de tanınması veya idari yoldan tescili için belgelerin eksiksiz ve usulüne uygun hazırlanması gerekir. Uygulanacak yola göre farklılık bulunmakla birlikte temel belgeler şunlardır:

1. Yabancı boşanma kararı: Kararın usulüne uygun onaylanmış aslı veya kabul edilen resmi örneği.
2. Kesinleşme belgesi: Kararın kesinleştiğini gösteren resmi şerh veya ayrı belge.
3. Türkçe tercüme: Yabancı dildeki kararın ve gerekli diğer belgelerin usulüne uygun onaylanmış Türkçe çevirileri.
4. Apostil veya belge tasdiki: Belgenin düzenlendiği ülkeye ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmelere göre gerekli doğrulama işlemleri.
5. Kimlik belgeleri: İlgililerin kimlik veya pasaport bilgileri ve gerektiğinde bunların onaylı tercümeleri.
6. Vekaletname: Başvurunun avukat veya başka bir yetkili temsilci aracılığıyla yapılması halinde gerekli temsil belgesi.

Apostil, ilgili uluslararası sözleşme kapsamında yabancı resmi belgelerdeki imza ve mühür gibi unsurların doğrulanmasını sağlayan tasdik yöntemidir. Apostil, belgedeki boşanma kararının hukuki içeriğinin doğruluğunu veya Türkiye'de kendiliğinden geçerli olduğunu göstermez. Apostil sisteminin uygulanmadığı ülkelerde farklı tasdik işlemleri gerekebilir.

Boşanma Kararı Nüfus Kütüğüne Nasıl İşlenir?

İdari tescil yolunda yetkili komisyon, başvuru belgelerini ve kanuni şartları değerlendirir. Başvurunun kabul edilmesi halinde karar aile kütüğüne işlenir. Yabancı boşanma kararının Türkiye'de mahkeme yoluyla tanınması halinde ise kesinleşmiş Türk mahkemesi kararına dayanılarak ilgili nüfus işlemleri gerçekleştirilir.

Burada önemli bir ayrıntı, boşanma tarihinin hangi tarih olarak kabul edildiğidir. Yabancı mahkeme kararının tanınması halinde boşanmanın hukuki etkisi kural olarak yabancı kararın kesinleştiği tarihe dayanır. Türkiye'deki tanıma kararının daha sonra kesinleşmesi, boşanma tarihinin otomatik olarak bu sonraki tarih olacağı anlamına gelmez.

Bu tarih ayrımı, özellikle mal rejiminin tasfiyesi ve mirasçılık gibi konularda hukuki sonuçları etkileyebilir.

Yabancı Karardaki Velayet ve Nafaka Hükümleri de Geçerli Olur mu?

İdari tescil ile yabancı kararın yalnızca boşanmaya ilişkin bölümünün nüfus kütüğüne işlenmesi, kararda bulunan diğer hükümlerin tamamının Türkiye'de uygulanabilir hale geldiği anlamına gelmez.

Örneğin yabancı kararda çocukların velayeti, iştirak nafakası, kişisel ilişki, mal paylaşımı veya tazminat hakkında hükümler bulunabilir. Bu hükümlerin Türkiye'de hukuki sonuç doğurması veya zorla icra edilmesi için niteliğine göre ayrıca tanıma ya da tenfiz incelemesi gerekebilir.

Tanıma, yabancı mahkeme kararının kesin hüküm ve kesin delil etkisinin kabul edilmesini sağlar. Tenfiz ise icra edilebilir nitelikteki yabancı hükmün Türkiye'de yerine getirilebilmesine imkan verir. Dolayısıyla medeni durum kaydının düzeltilmesiyle yabancı nafaka kararının Türkiye'de tahsil edilebilmesi aynı hukuki işlem değildir.

Türkiye'de Nüfus Kaydı Düzeltilmeden Yeniden Evlenilebilir mi?

Yabancı ülkede kesinleşmiş boşanma kararına rağmen Türkiye'deki nüfus kaydında evli görünmeye devam eden kişi, yeniden evlenmek istediğinde medeni durumunun resmi kayıtlarla uyuşmaması nedeniyle sorun yaşayabilir. Evlendirme işlemlerinde evlenme ehliyetinin bulunması ve evlenmeye engel bir durumun olmaması aranır.

Türk Medeni Kanunu'na göre devam eden bir evlilik, yeniden evlenme bakımından hukuki engeldir. Ancak yabancı ülkede kesinleşmiş bir boşanma kararı mevcutsa bu kararın Türkiye'de sonradan tanınması, evliliğin hangi tarihte sona erdiğinin değerlendirilmesinde belirleyici olabilir.

Bu nedenle nüfus kaydı güncellenmeden gerçekleştirilen veya gerçekleştirilmeye çalışılan ikinci evliliğin sonuçları hakkında her durum için aynı değerlendirme yapılamaz. Yabancı kararın kesinleşme tarihi, tanıma durumu ve ikinci evliliğin yapıldığı tarih birlikte incelenmelidir.

Yeniden evlenme planlanmadan önce nüfus kayıtlarının kontrol edilmesi ve yabancı boşanma kararının Türkiye'deki hukuki durumunun açıklığa kavuşturulması, sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından önemlidir.

İdari Tescil Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılabilir?

Yabancı boşanma kararının idari yoldan tescili talebi, gerekli şartların karşılanmaması veya belgelerde eksiklik bulunması gibi nedenlerle sonuçsuz kalabilir. Belgelerdeki eksikliklerin tamamlanması mümkünse öncelikle idari başvuruya ilişkin usul hükümleri değerlendirilmelidir.

Yetkili komisyon tarafından tescil talebinin reddedilmesi halinde, ilgili kişinin 5718 sayılı Kanun kapsamında görevli ve yetkili aile mahkemesine başvurarak kararın tanınmasını veya gerekiyorsa tenfizini istemesi mümkündür.

Yabancı boşanma kararının Türkiye'de geçerlilik kazanması için izlenecek yol belirlenirken kararın verildiği ülke, kesinleşme durumu, tarafların vatandaşlıkları ve karardaki diğer hükümler birlikte ele alınmalıdır. Özellikle yeniden evlenme, nafaka, velayet veya malvarlığına ilişkin sonuçlar söz konusuysa yalnızca boşanmanın nüfusa tescil edilmesiyle hangi hukuki meselelerin çözüldüğü ayrıca belirlenmelidir.