Hakkâri Milletvekili Öznur Bartın, tesisin zarar görmesinin nedenleri, çevre ve halk sağlığı üzerindeki olası etkileri ile kamu kaynaklarının kullanımı hakkında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle 10 maddelik yazılı soru önergesi sundu.
17 Şubat 2024’te hizmete açılan tesisin, 12 Nisan 2026’da meydana gelen heyelan sonucu ağır hasar alarak kullanılamaz hâle geldiği belirtildi. Tesisin devre dışı kalmasının ardından özellikle Yüksekova’nın Akocak köyü mevkiinde ve uluslararası İpekyolu güzergâhında biriken çöp yığınları, çevre ve halk sağlığına ilişkin endişeleri yeniden gündeme getirdi.
“Milyonlarca euroluk yatırımın akıbeti açıklanmalı”
Tesisin yaklaşık 30 milyon euroya mal olduğunun belirtildiğini hatırlatan Bartın, yatırımın hizmete açılmasından yaklaşık iki yıl sonra kullanılamaz hâle gelmesinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade etti.
Bartın, tesisin yer seçimi, projelendirme, inşaat, denetim ve kabul süreçlerinin ayrıntılı biçimde incelenmesini istedi. Jeolojik ve jeoteknik etütlerin yeterliliği, heyelan riskinin önceden öngörülüp öngörülmediği ve gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı da önergedeki sorular arasında yer aldı.
Olası ihmal ve denetim eksikliklerinin bağımsız uzmanlar tarafından araştırılması gerektiğini belirten Bartın, kamu zararının boyutunun ortaya çıkarılmasını ve zararın giderilmesi için gerekli adımların atılmasını talep etti.
Yüksekova’da çöp yığınları çevreyi tehdit ediyor
Tesisin devre dışı kalmasıyla Yüksekova’nın Akocak köyü mevkiinde ve İpekyolu güzergâhında biriken atıklara dikkat çeken Bartın, çöplerin yağışlarla dere yataklarına taşınması ihtimalinin su kaynakları, toprak, hayvancılık ve insan sağlığı açısından risk oluşturabileceğini belirtti.
Bartın, mevcut atıkların ne kadarının kaldırıldığının, su ve toprak analizlerinin yapılıp yapılmadığının ve olası çevre kirliliğinin boyutlarının belirlenip belirlenmediğinin açıklanmasını istedi. Ayrıca kalan çöp yığınlarının hangi tarihte tamamen kaldırılacağı ve halk sağlığını korumak için hangi önlemlerin alındığı konusunda Bakanlığın somut bilgi vermesini talep etti.
“Sorun daha önce de gündeme getirildi”
Hakkâri’deki çöp sorununun daha önce de Bakanlığın gündemine taşındığını hatırlatan Bartın, kalıcı bir çözüm üretilememesini eleştirdi.
Önceki soru önergeleri ve başvuruların hangi tarihlerde, hangi birimler tarafından değerlendirildiğinin açıklanmasını isteyen Bartın, bu süreçte alınan kararların ve yürütülen çalışmaların kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini ifade etti. Sorunun devam etmesine yol açan olası idari eksikliklerin ve ilgili kurumların sorumluluklarının da ortaya konulmasını istedi.
Yeni tesis için takvim talebi
Bartın’ın önergesinde yeni bir Entegre Katı Atık Tesisi kurulması da gündeme getirildi. Yeni tesisin güvenli bir alanda inşa edilmesi için yer seçimi, finansman, proje hazırlığı ve yapım süreçlerinin hangi takvim doğrultusunda yürütüleceğinin açıklanmasını isteyen Bartın, tesisin ne zaman hizmete alınacağının belirlenmesini talep etti.
Yeni yer seçiminde bağımsız jeolojik ve jeoteknik incelemelerin yapılması, afet risklerinin değerlendirilmesi ve uzun vadeli çevresel etkilerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Bartın; yerel yönetimlerin, üniversitelerin, meslek odalarının, çevre örgütlerinin ve bölge halkının karar süreçlerine katılımının önemine işaret etti.
Sorumlular hakkında işlem yapıldı mı?
Soru önergesinde tesisin yer seçimi, ihale, proje, yapım, denetim ve kabul süreçlerinde görev alan kamu kurumları, yükleniciler ve denetçiler hakkında idari inceleme veya soruşturma başlatılıp başlatılmadığı da soruldu.
İhmal, kusur, sözleşmeye aykırılık ya da mevzuat ihlali tespit edilmesi hâlinde sorumlular hakkında hangi idari, mali ve hukuki işlemlerin uygulanacağının açıklanmasını isteyen Bartın, kamu zararı belirlenmesi durumunda zararın giderilmesi ve sorumlulardan tahsili için gerekli adımların atılmasını talep etti.
Bartın, Hakkâri halkının sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının ertelenemeyeceğini belirterek mevcut çöp sorununun çözülmesi, yeni tesisin hizmete alınması ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin soruların açık, somut ve denetlenebilir yanıtlarla karşılanması gerektiğini vurguladı.