Ben Sümeyye Cumaoğlu. Hakkâri'de yaşayan, matematik alanında akademik çalışmalarını sürdüren bir eğitimciyim. Uzun zamandır üzerine düşündüğüm, bazen kendi kendime sorguladığım, bazen de çevremdeki insanlarla konuştuğum konuları artık burada sizlerle de paylaşmak istiyorum.
Bundan böyle Hakkâri Objektif Haber'de yazılarımla sizlerle buluşacağım. Bazen eğitimden, bazen gençlerden, bazen yaşadığımız şehirden, bazen de hepimizin içinde biriktirdiği ama çok fazla dile getirmediği meselelerden söz edeceğim.
Amacım büyük cümleler kurmaktan ziyade, biraz düşünmek, sorgulamak ve belki de kendimizden bir şeyler bulabileceğimiz konular üzerine birlikte kafa yormak.
İlk yazımda ise Hakkâri'de 30'lu yaşlarda olmayı ve bu şehirde yaşamanın insana düşündürdüklerini konuşmak istiyorum.
HAKKÂRİ'DE 30'LU YAŞLAR
Sabah erken saatte uyanıp sisteme dâhil olmak... Hepimizin geç kalmışlık korkusu ya da bir şeyleri kaçırmaktan bu kadar korkması çok insani. Çocukken yaşadığımız umut ve heyecanın yerini zamanla para kazanma mücadelesi alıyor. Hayatımız, Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisindeki en alt basamağa sıkışıp kalıyor. Az ile yetinmek ve buna fazlasıyla şükretmek... Belki de tam olarak bu yüzden bir üst basamağa geçemiyoruz.
Kendi potansiyeline ulaşabilmiş kaç kişi var şu dağların arasında? Yoksa hepimizin derdi, bir devlet dairesine atanıp kendini bir yerde garanti altına almak mı olmuş? Bu konuda kesinlikle netim: Atanmamış biri olarak kendimi hiçbir zaman eksik hissetmiyorum. KPSS adı verilen bir sınav sistemi üzerinden yakın çevremdeki birçok akrabamın devlet dairelerinde işe girebilmek için ne kadar çırpındığını gördüm. Hepimiz mi memur olmak istiyoruz? Hiç mi sanatçı ruhlu kimse yok? Hiç mi farklı hayallerimiz, farklı yeteneklerimiz yok?
Aslında burada mesele memur olmak değil, kendimize güvenli bir gelecek kurabilmek. Fakat gelecek hayallerimizi yalnızca atanmak ve düzenli bir maaş almak üzerine kurduğumuzda başka ihtimalleri gözden kaçırmıyor muyuz?
Öğretmen arkadaşlarımla konuştuğumda eğitim sisteminde geldiğimiz noktadan bizim de pek memnun olmadığımızı fark ediyorum. Konuştuğum birçok öğretmenin çocuklarını mevcut eğitim sistemine dâhil etme konusunda kaygıları var. Bazılarımız çocuklarına Kürtçe öğretmeye ağırlık verirken bazılarımız onları sportif faaliyetlere yönlendiriyor. Bir simülasyonun içinde gibiyiz. Sürekli yokuş inip çıkıyoruz, çoğu zaman aynı yerlerde takılıyoruz. Hepimiz için bu dağların arasından çıkmak, biraz nefes almak anlamına geliyor. Belki de içinde bulunduğumuz simülasyonun avantajlarını kaçırıyoruz. Ya da bu şehrin sıkıcı ve boğucu hayatını bir avantaja çevirmemiz gerekiyor.
Genç kesim bunu kabul etmiyor. Aslında etmeyecek olmaları da gayet normal. Fakat bir şekilde işsizlik sorunuyla da başa çıkamıyorlar. Geçenlerde öğrencilerimle garsonluk üzerine tartıştık. Söyledikleri şey şuydu: Herkes doktor olmak zorunda değil. Haklılar tabii ki. Hiç kimseyi tek bir mesleğe mahkûm edemeyiz. Fakat 20'li yaşlarındaki gençlere bu şehirde sunabildiğimiz sosyal, kültürel ve ekonomik imkânlar ne kadar yeterli? Çok sıkılıyorlar, bunalıyorlar. Hele ki güçlü bir aile desteğine ve yol göstericiliğe sahip olmayan birçok genç var.
Özellikle kız çocukları ve genç kadınlar konusundaki hassasiyetim çok fazla. Gençlerin emeğini ve zamanını değersizleştirmekten, onları yalnızca günlük işlerin içinde tüketmekten vazgeçsek mi acaba? Elbette çalışmak, üretmek ve sorumluluk almak hayatın bir parçası. Benim itirazım, gençlerin önüne bundan başka seçenekler koyamamamıza. Hayatlarının çok önemli bir döneminde olan bu gençleri, kendi bulunduğumuz depresyon ve bunalım ortamına sokmak gibi bir sorumluluğumuz yok. Pırıl pırıl gençlerimiz var. Hele ki günümüz Türkiye'sinde, bu şehirde yetişen gençlerin potansiyelini fazlasıyla değerli buluyorum. Onlardan kocaman insanlar gibi davranmalarını, çocuklardan beklenemeyecek kadar büyük bir olgunluk göstermelerini beklemek yaptığımız en büyük hatalardan biri.
Mahalle kültürü yok denecek kadar az. Sadece sisteme uyum sağlamaya çalışırken, fazlasıyla zor bir coğrafyada kendimizi yalnızlaşmaya ittik. Bunun sonuçlarını hiç düşündük mü? Bugün iyi miyiz? Evet. Eee, tamam o zaman, dedik ve hemen alt katımızdaki komşumuzun sıkıntısını görmezden geldik. Bizden farklı olanı ötekileştirdik. Bir yakınımızın başına gelen büyük bir meseleyi yalnızca etrafa yayıyoruz; başka hiçbir faydamız dokunmuyor. Biri kaçtı, biri göçtü, biri evlendi... Konuşuyoruz, anlatıyoruz ama gerçekten birbirimizin hayatına dokunabiliyor muyuz?
Diyarbakır'da bir sempozyuma katıldım. Orada bir profesörden doktora teklifi aldım. Hocama, "Neden ben?" diye sordum. İlk söylediği şey şuydu: "Siz Hakkârililere üzülüyorum." Üniversitelerde parmakla sayılacak kadar az Hakkârili akademisyen bulunduğunu söyledi. Bir sürü okumuş, iyi yerlere gelmiş Hakkârili tanıyorum. Ancak çoğu ya gitmiş ya da yurt dışı planı yapıyor. Bu şekilde bir yol alamayacağımız kanaatindeyim. Çünkü bir şehrin gelişmesi yalnızca oradan yetişen insanların gitmesiyle değil, onların dönmesi ve burada da değer üretebilmesiyle mümkün.
Geçen yıl bir müfettiş denetiminden geçtim. Müfettiş öğrencilerime Hakkâri'yi sevip sevmediklerini sordu. Abartısız söylüyorum, tek bir öğrencim bile "Seviyoruz." demedi. Tabii müfettiş gittikten sonra onlara neden böyle cevap verdiklerini sordum. Gençlerden biri, "Hocam, yalan söylememizi mi istiyorsunuz?" dedi.
İşte tam olarak bu! Çok acı gerçeklerimiz bunlar.
Bu gençler Hakkâri'de tutunmakta zorlanıyor. Yaşıtları gibi hayaller kurmak, sosyal hayata katılmak, kendilerini keşfetmek istiyorlar. Fakat önlerinde pek çok engel var. Ellerindeki en büyük imkânlardan biri telefonları. Dünyayı oradan takip ediyor, başka hayatları görüyor, başka şehirlerdeki imkânlarla kendi hayatlarını karşılaştırıyorlar. Sisteme dâhil olmak istiyorlar ama karşılaşacakları sonuçları değerlendirmek için henüz çok küçükler. Bu konuda en büyük görev bize düşüyor.
Onlara bu şehri, evlerini ve ailelerini sevdirmemiz gerektiğini düşünenlerdenim. Ancak bir şehri sevmek yalnızca orada doğmuş olmakla ya da o şehre ait hissetmekle mümkün değil. Gençlerin kendilerini geliştirebilecekleri, sosyalleşebilecekleri, hayallerini gerçekleştirebilecekleri alanlara ihtiyaçları var. Bu imkânları oluşturmak yalnızca ailelerin değil, hepimizin sorumluluğu.
Belki de en basitinden ailecek yenilen yemeklerden, birlikte yapılan kahvaltılardan başlamalıyız. Birbirimizi gerçekten dinlemekten, kaliteli vakit geçirmekten, aynı sofrada yalnızca yemek değil, hayat paylaşmaktan...
Hakkâri'nin dağlarını, doğasını, insanını ve kültürünü sevmek için çok sebebimiz var. Fakat sevmek tek başına yetmiyor. Bu şehirde yaşayan insanların da kendileri için bir gelecek görebilmesi gerekiyor.
Belki de artık gençlere sürekli gitmelerini gerektiren sebepleri anlatmak yerine, kalmak isteyecekleri bir şehir inşa etmeyi düşünmeliyiz.
Keyifli okumalar.